Türk hukukunda boşanmadavaları anlaşmalı ve çekişmeli olmak üzere iki şekilde yürütülür. Anlaşmalı boşanmada taraflar evliliğin sona ermesi, nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi sonuçlar konusunda ortak bir iradeye varır ve bu iradeyi yazılı bir protokolle mahkemeye sunar. Çekişmeli boşanmaya kıyasla daha kısa sürede sonuçlanabilen bu yöntemin uygulanabilmesi için Türk Medeni Kanunu’nda belirlenen bazı şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Sürecin her aşamasında tarafların iradesinin serbestçe oluşması ve mahkemenin bu iradeyi denetlemesi esastır.

Anlaşmalı Boşanmanın Kanuni Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı boşanma, evliliğin belirli bir süre devam etmiş olması ve eşlerin ya birlikte mahkemeye başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi durumunda mümkün olur. Bu başvuru şeklininyanında hakimin, taraflarıduruşmada bizzat dinleyerek boşanma iradesinin baskı altında değil serbestçe oluştuğuna kanaat getirmesi gerekir.

Taraflar arasında hazırlanan boşanma protokolünün mahkemece uygun bulunması da sürecin tamamlanması için aranan bir diğer koşuldur. Protokol hakim tarafından uygun görülmezse taraflardan değişiklik yapılması istenebilir, değişiklik gerçekleşmezse dava çekişmeli sürece dönüşebilir. Bu nedenleprotokolün kanuna uygun ve eksiksizhazırlanması, davanın anlaşmalı şekilde sonuçlanma ihtimalini doğrudan etkilemektedir. Taraflardan birinin dava sırasında beyanını değiştirmesi ya da duruşmaya katılmaması halinde de dosya çekişmeli sürece taşınabilmektedir.

Başvuru İçin Hangi Belgeler Hazırlanır?

Anlaşmalı boşanma başvurusunda dava dilekçesi ile birlikte taraflarca imzalanmış boşanma protokolünün mahkemeye sunulması gerekir. Protokolde nafaka, velayet, kişisel ilişki ve mal paylaşımına dair maddelerin açık ve uygulanabilir şekilde yazılmış olması,hakimin belgeyi ilk incelemede kabul etme olasılığını etkiler.

Ortak çocuk bulunandosyalarda nüfus kayıtörneği ve varsaçocuğun eğitim, sağlıkve barınma ihtiyaçlarına ilişkinbilgiler de protokole yansıtılır. Mal paylaşımı bölümünde taşınmaz ve araç gibi kayıtlı malların tapu veya ruhsat bilgileriyle birlikte belirtilmesi, protokolün icra edilebilirliğini kolaylaştırmaktadır. Belgelerin dava açılmadan önce eksiksiz hazırlanması, duruşmada ek süre talep edilmesi ihtimalini azaltır.

Başvurunun yapılacağı yer, tarafların yerleşimyeri ya da son altı aydır birlikteoturdukları yer aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesinde açılabilir. Dilekçe ve protokolün doğru mahkemeye sunulması, dosyanın işlem sürecinin başında herhangi bir gecikme yaşanmadan ilerlemesine katkı sağlar.

Boşanma Protokolünde Hangi Konular Yer Alır?

Boşanma protokolü, tarafların evliliğin sona ermesinebağlı mali ve kişisel konulardavardıkları anlaşmayı yazılı hale getiren belgedir. Protokolde genellikle nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki ve mal paylaşımı başlıklarına yer verilir.

Nafaka bölümünde taraflar, koşulları oluşuyorsa yoksulluk nafakası ile varsa çocuklar için iştirak nafakasının miktarını ve ödeme şeklini belirler. Velayet düzenlemesinde çocuğun kiminle yaşayacağı ve velayeti almayan ebeveynle kişisel ilişkinin hangi gün ve saatlerde kurulacağı yazılır. Mal paylaşımı bölümünde ise evlilik birliği içinde edinilen taşınır ve taşınmaz mallarıntaraflar arasında nasılbölüşüleceği kararlaştırılır. Türk hukukunda eşler arasında aksi kararlaştırılmadıkça edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olduğundan, protokol bu rejim çerçevesinde hazırlanan bir paylaşım önerisini içerir.

Protokol hazırlanırken tarafların uzun vadede karşılaşabileceği ihtiyaçların göz önünde bulundurulması, boşanmadan sonra ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine katkı sağlamaktadır. Nafaka miktarının tarafların gelir durumuna göre belirlenmesi ve ödeme takviminin net yazılması, ilerleyen dönemde ödeme uyuşmazlığı yaşanma riskini azaltmaktadır.

Duruşma Sürecinde Neler Yaşanır?

Anlaşmalı boşanma davasında hakim, duruşmada tarafları ayrı ayrı dinler ve boşanma iradesinin serbestçe oluşup oluşmadığını sorar. Taraflar protokolü kabul ettiklerini beyan ettikten sonra hakim, protokolde yer alan düzenlemelerin çocuğun ve tarafların menfaatine uygun olup olmadığını değerlendirir. Özellikle çocukla ilgili velayet ve kişisel ilişki hükümleri, hakimin resen inceleme yetkisine tabidir ve taraflar arasında anlaşılmış olsa bile çocuğun menfaatine aykırı bulunan bir madde değiştirilebilir.

Protokolün uygun bulunması halinde dava anlaşmalı boşanma hükümleri çerçevesinde sonuçlanır. Hakimin protokolde değişiklik istediği durumlarda taraflara düzeltme için süre tanınabilir, değişikliğin kabul edilmemesi halinde ise dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir. Duruşmada taraflardan her ikisinin de hazır bulunması ve beyanlarını kendi ağızlarından hakime iletmesi aranan bir diğer koşuldur.

Taraflar Duruşmaya Bizzat Katılmak Zorunda mıdır?

Anlaşmalı boşanma davasının diğer bazı dava türlerinden ayrılan bir özelliği, tarafların duruşmada bizzat hazırbulunması gerekliliğidir. Hakim,boşanma iradesini yalnızcadilekçe veya protokol üzerinden değil, tarafları doğrudan dinleyerek değerlendirir. Bu nedenle avukatla temsil edilen bir tarafın duruşmaya katılmaması, davanın anlaşmalı boşanma hükümleri çerçevesinde sonuçlanmasına engel oluşturabilir.

Avukat bu aşamada tarafı hukuki süreç ve protokol hükümleri konusunda bilgilendirir, duruşmada sorulabilecek soruları önceden aktarır ve gerektiğinde protokolün mahkeme önünde savunulmasına destek olur.Duruşma öncesinde protokolün taraflarca tam olarak anlaşılmış olması, hakimin sorularına tutarlı yanıt verilmesini kolaylaştırmaktadır.

Anlaşmalı Boşanma Çekişmeliye Dönüşebilir mi?

Anlaşmalı boşanma başvurusuyla açılan bir dava, sürecin her aşamasında çekişmeli boşanmaya dönüşme riskitaşır. Taraflardan birininduruşmada beyanından vazgeçmesi, protokol şartlarını kabul etmemesi ya da hakimin protokolü çocuğun menfaatine aykırı bulması bu dönüşümün başlıca nedenleri arasında sayılabilir.

Protokolün imza aşamasında net ve uygulanabilir şekilde hazırlanması, ilerleyen süreçte tarafların protokole aykırıdavranması ya da hükümlerin yenidenyorumlanması ihtiyacının doğmasını azaltmaktadır. Nafaka ve velayet gibi konularda protokole aykırı bir davranışla karşılaşılması durumunda taraflar, protokolün icrası veya değiştirilmesi için ayrıca hukuki yollara başvurabilir.

Boşanma Sonrasında Protokolde Değişiklik Mümkün müdür?

Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra protokolde yer alan bazı hükümler, koşulların değişmesi halinde yeniden değerlendirilebilir. Nafaka miktarının tarafların ekonomik durumundaki değişime göre artırılması veya azaltılması ya da çocuğun yaşı ve ihtiyaçları değiştikçe velayet ve kişisel ilişki düzenlemesinin yenidengözden geçirilmesi bu duruma örnek gösterilebilir.

Bu tür değişiklik talepleri ayrı bir dava konusu olduğundan, boşanma protokolünün ilk hazırlanma aşamasında olabildiğince net ve gerçekçişartlarla kurulması, ilerideyeni bir dava açma ihtiyacının doğmasını azaltmaktadır.

Avukat Desteğinin Süreçteki Rolü Nedir?

Anlaşmalı boşanmasürecinde bir avukattandestek alınması, protokolün kanuni şartlara uygun hazırlanmasına ve tarafların haklarının protokole eksiksiz yansıtılmasına imkan tanır. Nafaka miktarının belirlenmesi, velayet düzenlemesi ve mal paylaşımı gibi konularda ihtiyaç duyulan hukuki bilginin doğru uygulanması, protokolün hakim tarafından ilk sunumda kabul edilme olasılığını artırabilir. Dava dilekçesinin hazırlanması, gerekli belgelerin toplanması ve duruşma sürecinin takibi de avukatlık hizmetinin kapsadığı işlemler arasında yer alır.

İzmir’de anlaşmalı boşanma sürecinde avukatlık hizmeti sunan isimlerden biri Av. Cansu Şirin’dir. Av. Cansu Şirin, İzmir Barosu’na bağlı olarak boşanma ve aile hukuku alanında avukatlık yapmaktadır ve nafaka, velayet ile mal paylaşımı davalarında hizmet vermektedir. Boşanma ve aile hukukukapsamındaki dosyalarda protokolhazırlığından duruşma sürecine kadar hukuki destek sunulmaktadır.

Anlaşmalı boşanma sürecinehazırlanan tarafların, dava öncesinde protokoliçeriği ve kanuni şartlar hakkında bilgi sahibi olması sürecin sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar. Konuyla ilgili kendi durumuna özgü koşulları değerlendirmek isteyenler bir izmir boşanma avukatı ile görüşerek süreç hakkında bilgi alabilir.