TCMB araştırmacıları, deprem illerinde hızlanan konut arzının kira enflasyonunu belirgin şekilde yavaşlattığını açıkladı. Geri göçün de etkisi büyük.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) araştırmacıları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı öncülüğünde deprem bölgesinde yürütülen “Asrın İnşa Seferberliği” ile artan konut arzının kira enflasyonunu belirgin biçimde yavaşlattığını açıkladı. Analizler, özellikle 2025 yılından itibaren deprem illerindeki bu düşüşün, 2026’da dolaylı etkilenen illerde de görüldüğünü ortaya koydu. Bu durum, kamu öncülüğündeki imar faaliyetlerinin kira piyasası üzerindeki olumlu etkilerini gözler önüne serdi.
TCMB Blog’da yayımlanan araştırmaya göre, 6 Şubat depremlerinin ardından konut stokunda yaşanan ciddi azalma, deprem illerinde ve göç alan çevre illerde kira fiyatlarında hızlı yükselişlere neden olmuştu. Kamu eliyle başlatılan kapsamlı yeniden imar süreci, bu yükselişi dengelemeyi hedefledi. Özellikle Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), deprem sonrası iki yıllık süreçte önemli bir konut üretim kapasitesi sergiledi.
TOKİ’nin inşa ettiği deprem konutlarının sayısı 2025 yılı başında 201 bine, yıl sonunda ise yaklaşık 434 bine ulaştı. Bu rakam, deprem öncesi üç yılda üretilen toplam 213 bin konut ile karşılaştırıldığında, konut arzında kayda değer bir artışı ifade ediyor. Deprem bölgesinin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı pay, 2025 yılında yüzde 20’nin üzerine çıkarak önceki yüzde 12’lik ortalamayı aştı.
Merkez Bankası araştırmacıları, konut arzındaki bu artışın kira enflasyonu üzerindeki etkilerini üç ayrı il grubunda inceledi. Deprem illerinde kira enflasyonu, 2023 ve 2024 yıllarında diğer grupların belirgin şekilde üzerinde seyrederken, konut teslimlerinin hızlandığı 2025 yılı ile birlikte yavaşlama eğilimine girdi. Bu durum, arzın yeniden güçlenmesiyle kira artışlarının ivme kaybettiğini gösterdi.
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri de, bu yavaşlamanın sadece deprem bölgesiyle sınırlı kalmaması oldu. Depremden dolaylı etkilenen illerde kira enflasyonu, 2024 ve 2025’te diğer illere yakın seyrederken, 2026 yılında belirgin biçimde daha düşük bir seviyede gerçekleşti. Bu durum, deprem bölgesindeki konut arzı toparlanmasının, geri göç kanalıyla daha önce göç alan illerdeki kiralık konut talebini kademeli olarak azalttığını işaret ediyor.
Araştırma sonuçları, deprem konutu projelerinin büyük ölçüde tamamlanmasıyla inşaat sektörü istihdamının deprem bölgesi dışındaki illere yönelmeye başladığını da gösterdi. Bu durum, konut arzındaki artışın önümüzdeki dönemde daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceğine işaret ediyor. Geri göç sürecinin zamana yayılmasıyla birlikte, yeniden imar sürecinin kira dinamikleri üzerindeki etkilerinin devam etmesi bekleniyor.
Bu çerçevede, deprem bölgesindeki konut arzı artışının hem doğrudan etkilenen deprem illerinde hem de dolaylı etkilenen illerde kira artışlarını baskılamaya devam edeceği öngörülüyor. Konut arzındaki iyileşme, önümüzdeki dönemde kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyebilecek önemli unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.
