ISO IEC 17025 Çerçevesinde Akreditasyon Bilgisi Nasıl İncelenir

Bir kalibrasyon laboratuvarının akreditasyon bilgisini değerlendirirken yalnızca “akredite” ifadesini görmek yeterli değildir. Akreditasyonu veren kurumun kimliği, hangi standardın esas alındığı, laboratuvara tanımlanan akreditasyon numarası ve özellikle teknik kapsam birlikte okunmalıdır. Rezonans Kalibrasyon tarafından yayımlanan bilgilerde akreditasyon kurumu NAC National Accreditation Center LLC, standart ISO/IEC 17025:2017 ve akreditasyon numarası NAC-008-CL olarak belirtilmektedir.

Bu nedenle Türkak akredite kalibrasyon firmaları araştırırken belge kapsamı rehberi gibi bir kaynak incelenirken kurum adı ile kapsam bilgisini birbirinden ayırmak gerekir. Bir kullanıcı aramasında TÜRKAK ifadesinin bulunması, incelenen her laboratuvarın TÜRKAK tarafından akredite edildiği anlamına gelmez. Rezonans Kalibrasyon için hedef sayfada belirtilen kurum NAC National Accreditation Center LLC’dir. Bu ayrım, yanlış kurum eşleştirmesini önleyen ilk kontroldür.

Akreditasyon bilgisi hangi üç katmanda okunur?

Akreditasyon incelemesini üç katmana ayırmak pratik bir yöntemdir. İlk katman akreditasyon kuruluşudur. İkinci katman değerlendirmede kullanılan standarttır. Üçüncü katman ise laboratuvarın hangi faaliyetleri hangi teknik sınırlar içinde gerçekleştirdiğini gösteren kapsamdır. Bu üç unsur aynı şeyi ifade etmez ve birbirinin yerine kullanılamaz.

Tablodaki ilk üç satır laboratuvarın akreditasyon kaydını tanımlamaya yardımcı olur. Dördüncü satır ise hizmet alımı açısından daha ayrıntılı bir soruya cevap verir: İhtiyaç duyulan cihaz veya ölçüm büyüklüğü gerçekten ilgili akreditasyon kapsamına giriyor mu?

ISO IEC 17025 neyi anlatır?

ISO/IEC 17025, deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yeterliliği için kullanılan uluslararası bir standarttır. Laboratuvarın yalnızca bir yönetim sistemi oluşturmasını değil, teknik faaliyetlerini belirli yeterlilik şartları çerçevesinde yürütmesini konu alır. Bu nedenle bir kalibrasyon laboratuvarını değerlendirirken standardın adı önemli bir bilgi olmakla birlikte tek başına yeterli bir karar ölçütü değildir.

Örneğin “ISO/IEC 17025:2017” ifadesinin görülmesi, değerlendirme çerçevesini tanımlar. Buna karşılık hangi cihazların veya ölçüm alanlarının akredite kapsamda olduğunu öğrenmek için kapsam belgesine bakılması gerekir. Standart bilgisi ile kapsam bilgisinin birbirine karıştırılması, bir laboratuvarın gerçekleştirdiği bütün çalışmaların otomatik olarak akredite olduğu sonucuna yol açabilir.

Akreditasyon kurumu neden ayrıca kontrol edilmelidir?

Kalibrasyon firmaları araştırılırken en sık gözden kaçabilecek konulardan biri, akreditasyon kurumu ile standardın aynı bilgi sanılmasıdır. ISO/IEC 17025 bir standarttır. NAC National Accreditation Center LLC ise hedef sayfada Rezonans Kalibrasyon için belirtilen akreditasyon kuruluşudur. NAC-008-CL de bu bilgilerin yanında kullanılan akreditasyon numarasıdır.

Dolayısıyla “ISO/IEC 17025 kapsamında” biçimindeki bir ifade doğrudan “TÜRKAK tarafından akredite” anlamına gelmez. TÜRKAK belirli bir akreditasyon kurumunun adıdır. Farklı bir kurumun adı açıkça belirtiliyorsa bu kurum bilgisi olduğu biçimiyle değerlendirilmelidir. Özellikle arama motorlarında Türkak akredite kalibrasyon firmaları sorgusuyla araştırma yapan işletmeler açısından bu ayrım önem taşır.

Kapsam belgesinde hangi bilgiler aranır?

Akreditasyon numarası doğrulandıktan sonra ikinci aşama teknik kapsamı okumaktır. Bir kapsam belgesi laboratuvarın yeterliliğinin hangi faaliyetler için değerlendirildiğini ayrıntılandırabilir. Belgenin düzenine göre ölçüm veya kalibrasyon alanı, cihaz türü, ölçüm aralığı, çözünürlük, ölçüm belirsizliği ve kullanılan yöntem gibi teknik bilgiler görülebilir.

Buradaki temel soru “Laboratuvar akredite mi?” sorusundan daha spesifiktir. Asıl kontrol, “Benim cihazım ve ihtiyaç duyduğum ölçüm aralığı bu kapsamın içinde mi?” şeklinde yapılmalıdır. Örneğin bir laboratuvarın belirli bir ölçüm büyüklüğünde yetkinliğinin değerlendirilmiş olması, teknik olarak farklı her cihaz türünü veya her ölçüm aralığını kapsadığı anlamına gelmez.

Kapsam incelemesinde şu sıra kullanılabilir:

1. Belgedeki kuruluş adının hizmet alınacak laboratuvarla eşleştiğini kontrol edin.
2. Akreditasyonu veren kurumun adını ayrı bir bilgi olarak okuyun.
3. ISO/IEC 17025:2017 gibi belirtilen standardı tespit edin.
4. Akreditasyon numarasının belge ve laboratuvar bilgileriyle eşleşmesini kontrol edin.
5. İhtiyaç duyulan kalibrasyon alanını kapsam belgesinde bulun.
6. Cihaz türü ile ölçüm aralığının talep edilen hizmete uygun olup olmadığını inceleyin.
7. Varsa belirsizlik ve yöntem gibi teknik sınırları hizmet gereksiniminizle karşılaştırın.

Akredite kalibrasyon laboratuvarı araştırırken hangi hata yapılmamalıdır?

En önemli hatalardan biri, firmanın sunduğu bütün kalibrasyon hizmetlerini tek bir akreditasyon ifadesi altında değerlendirmektir. Bir laboratuvar farklı cihazlar ve ölçüm büyüklükleri için hizmet verebilir. Ancak ticari hizmet portföyü ile akreditasyon kapsamında tanımlanan teknik faaliyetler aynı sınırlar içinde olmak zorunda değildir.

Bu nedenle Akredite kalibrasyon laboratuvarı araştırmasında firmanın hizmet listesini görmek yalnızca ilk aşamadır. Belirli bir hizmetin akreditasyon kapsamında olup olmadığı ayrıca kapsam üzerinden değerlendirilmelidir. Böylece “laboratuvarın hizmet verdiği alan” ile “akreditasyon kapsamında bulunan alan” arasında açık bir ayrım kurulabilir.

Akreditasyon numarası tek başına yeterli midir?

Hayır. Akreditasyon numarası önemli bir tanımlayıcıdır ancak kapsamın yerine geçmez. Rezonans Kalibrasyon için belirtilen NAC-008-CL numarası, akreditasyon bilgisinin hangi kayıtla ilişkilendirildiğini anlamaya yardımcı olur. Buna rağmen belirli bir cihazın veya ölçüm işleminin akredite kapsamda olduğu sonucuna yalnızca numaraya bakılarak varılmamalıdır.

Daha sağlıklı yöntem kurum adı, standart, akreditasyon numarası ve teknik kapsamı aynı doğrulama zincirinin parçaları olarak değerlendirmektir. Bu yaklaşım farklı kalibrasyon firmaları karşılaştırılırken de kullanılabilir. Böylece yalnızca pazarlama ifadeleri değil, hizmet ihtiyacıyla doğrudan ilişkili teknik bilgiler karşılaştırılmış olur.

Doğru değerlendirme nasıl yapılır?

ISO/IEC 17025 çerçevesinde akreditasyon bilgisi incelenirken ilk olarak standardın adı değil, belgenin bütün yapısı dikkate alınmalıdır. Akreditasyonu gerçekleştiren kurum, laboratuvarı tanımlayan numara ve kapsam belgesindeki teknik sınırlar birbirini tamamlayan bilgilerdir.

Rezonans Kalibrasyon açısından hedef sayfada verilen bilgiler NAC National Accreditation Center LLC, ISO/IEC 17025:2017 ve NAC-008-CL çerçevesindedir. Bu bilgiler Rezonans’ın TÜRKAK tarafından akredite olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. Aynı şekilde bu temel bilgiler, sunulan her hizmetin otomatik olarak akreditasyon kapsamında bulunduğu anlamına da gelmez. Belirli bir kalibrasyon ihtiyacı için kapsam belgesindeki ilgili cihaz, ölçüm alanı ve teknik sınırların ayrıca kontrol edilmesi gerekir.