SPK’nın 131 yatırım fonunu tasfiye etmesi sonrası gözler BES fonlarına çevrildi. TSB Başkanı Ahmet Yaşar, BES fonlarının likidite sorunu yaşamadığını ve güçlü yapısını koruduğunu belirtti.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), geçen hafta Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy Yönetimi AŞ’ye ait 7 portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu ve TEFAS’ta işlem gören 131 yatırım fonunu tasfiye etti. Bu gelişme sonrası fon piyasalarındaki durum ve Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) fonlarındaki likidite riskine ilişkin sorular gündeme geldi.
Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Ahmet Yaşar, sermaye piyasalarındaki son gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirterek, yatırım fonları ile emeklilik yatırım fonlarının farklı yapılar olduğunu vurguladı. Yaşar, emeklilik yatırım fonlarının teknik ve hukuki yapıları ile gözetim mekanizmaları sayesinde güçlü koruma mekanizmalarına sahip olduğunu ifade etti. Bugüne kadar emeklilik fonlarında herhangi bir likidite sorunu yaşanmadığını belirten Yaşar, bu durumun BES’in uzun vadeli tasarruf sistemi olarak sağlam yapısını gösterdiğini söyledi.
Emeklilik fonlarının kurucularının emeklilik şirketleri olduğunu ve 18 milyonu aşan BES katılımcısının birikimlerinin profesyonel portföy yönetim şirketlerince yönetildiğini hatırlatan Yaşar, fonların büyük çoğunluğunun banka sahibi portföy yönetim şirketleri tarafından yönetildiğini belirtti. Bu nedenle BES katılımcıları açısından aceleci karar almayı gerektirecek bir durum görmediklerini ekledi.
Piyasalardaki dalgalanmanın emeklilik yatırım fonlarına etkisinin sınırlı ve kısa süreli kaldığını gözlemlediklerini aktaran Yaşar, bunun en önemli nedeninin BES fonlarının farklı varlık sınıflarına yayılan çeşitlendirilmiş portföy yapısı olduğunu vurguladı. Borsa İstanbul’daki kısa vadeli dalgalanmalara rağmen emeklilik yatırım fonlarında belirgin ve kalıcı bir olumsuz etki görülmediğini kaydeden Yaşar, fon büyüklüklerinde kısa sürede yeniden artış kaydedildiğini söyledi. Yaşar, SPK tarafından tasfiye edilen fonların büyük kısmının serbest fon türü olduğunu, BES fonlarında ise bu tür fonların bulunmadığını belirtti.
Ahmet Yaşar, BES katılımcılarından olağan dışı bir davranış veya sistemden ayrılma talebi gelmediğini dile getirerek, piyasa dalgalanmalarının hisse senedi ağırlıklı fonlarda kısa vadeli getiri etkileri olabileceğini ancak BES’in uzun vadeli perspektifte farklı bir tablo sunduğunu ifade etti. Takasbank verilerine göre, 21 Eylül itibarıyla emeklilik yatırım fonlarının varlık dağılımında kıymetli madenlerin yüzde 38, hisse senedinin yüzde 16, kamu borçlanma araçlarının yüzde 14, fon katılma payları/ters repo ve repo işlemlerinin yüzde 6, diğer alternatif yatırım araçlarının ise yüzde 20 paya sahip olduğunu bildirdi. Bu dengeli dağılımın borsa dalgalanmalarının toplam fon büyüklüğüne zarar vermesini engellediğini sözlerine ekledi.
Yaşar, BES fonlarına yönelik denetim mekanizmalarının önemine dikkati çekerek, sistemin en önemli ayırt edici unsurlarından birinin güçlü ve çok katmanlı gözetim yapısı olduğunu belirtti. Emeklilik fonlarının denetim ve takiplerinin uzun vadeli emeklilik tasarruflarını yönetme prensibine uygun gerçekleştirildiğini anlatan Yaşar, SPK ve Takasbank’ın yanı sıra SEDDK ve EGM’nin de sistemin gözetiminde rol aldığını kaydetti. Sektörün uzun uğraşları sonucu devreye alınan Fon Gözetim Platformu’nun entegre veri paylaşımı ile fonların izlenebilirliğini artırdığını ve olası hata ile suistimallerin erken tespitine katkı sağladığını vurguladı.
BES’in temel gücünü uzun vadeli tasarruf disiplini, genişleyen fon çeşitliliği ve devlet katkısı olarak sıralayan Yaşar, BES’in düzenli katkı payı ödemeleriyle büyümesinin, sistemi piyasa riskleri karşısında farklılaştıran önemli unsurlardan biri olduğunu söyledi. Emeklilik yatırım fonlarının sıkı gözetim altında katılımcılara farklı risk ve getiri tercihlerine göre yatırım yapma imkanı sunduğunu, fon çeşitliliğinin artmasıyla katılımcıların birikimlerini daha etkin yönetebildiğini belirtti. Yüzde 20 devlet katkısı ile BES’in uzun vadeli tasarruf avantajının daha net ortaya çıktığını ekledi. Vatandaşlara yönelik mesajının açık olduğunu ifade eden Yaşar, BES’in uzun vadeli bir tasarruf sistemi olduğunu, günlük piyasa hareketleri karşısında sistemin sağlamlığı, güçlü gözetim mekanizmaları ve uzun vadeli yapısının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Mevcut verilerin BES’te sistemik bir sorun veya likidite problemi olmadığını gösterdiğini sözlerine ekledi.
EGM verilerine göre, 21 Eylül itibarıyla BES ve OKS’de toplam fon büyüklüğü 2 trilyon 621 milyar 854,9 milyon liraya ulaşırken, toplam katılımcı sayısı 18 milyon 278 bin 778 olarak kayıtlara geçti.
